หยุดลัทธิช็อก ก่อนที่มันจะทำให้เราช็อก คำเตือนจากเนโอมี่ คลายน์ ต่อเฮติ

กฤศดา ธีราทิตยกุล (เก็บความจากเว็บไซต์ www.democracynow.org)


เนโอมี่ คลายน์ นักข่าว นักเขียน และนักเคลื่อนไหว ให้สัมภาษณ์เอมี่ กู๊ดแม่นในรายการ Democracy Now! “เฮติ หยุดหายนะภัยแห่งทุนนิยมก่อนที่จะมันซ๊อคอีกครั้ง ต่อไปนี้เป็นบทสรุปของการให้สัมภาษณ์

ประเด็นที่เนโอมี่ คลายน์ กล่าวถึงมีดังต่อไปนี้
๑. วิกฤตต่าง ๆ มักถูกนำมาใช้เป็นข้ออ้างในการผลักดันนโยบาย ต่าง ๆ ให้นำไปสู่การปฏิบัติได้ซึ่งใน สถานการณ์ปกติจะไม่สามารถทำได้ ประเทศที่ประสบภาวะวิกฤตอย่างรุนแรงมักจะตกอยู่ในสภาพจำเป็นยอมรับ ความช่วยเหลือหรือเงินกับเงื่อนไขในทุกรูปแบบโดยไม่อยู่ในฐานะที่จะเจรจาต่อ รองถึงความยุติธรรมใด ๆ ได้เลย

๒. หลักฐานบนเว็บไซต์ Heritage Foundation ซึ่งเป็นเว็บไซต์ของฝ่ายขวา แสดงออกซึ่งเจตนาที่จะเปลี่ยนวิกฤติ (ของผู้อื่น) ให้เป็นโอกาส(ของตนเอง)
“ท่ามกลางความทุกข์ยากของเฮติ วิกฤติที่เกิดขึ้นในเฮติก็นำมาซึ่งโอกาสต่าง ๆ แก่สหรัฐอเมริกา นอกเหนือจากการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม ก็ถือเป็นโอกาสที่สหรัฐอเมริกาจะเข้าไปจัดการรัฐบาลใหม่ให้กับเฮติเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ และที่สำคัญเพื่อปรับปรุงภาพลักษณ์ของสหรัฐอเมริกาในภูมิภาคแห่งนี้ด้วย…”

เนโอมี่ต้ังข้อสงสัยถึงพฤติกรรมของ Heritage Foundation เนื่องมาจากความล้มเหลวในการจัดการในเหตุการณ์พายุ Katrina Heritage Foundation ใช้เวลาเพียงสิบกว่าวันในการออกแผนปฏิรูปตลาดเสรี (Free Market Solutions) ในพื้นที่ที่ถูกกระทบจากพายุ โครงการต่าง ๆ เช่น ยกเลิกโครงการที่อยู่อาศัยซึ่งดำเนินการโดยภาครัฐแปรรูปให้เอกชน กำหนดพื้นที่รอบชายฝั่งให้เป็นเขตลงทุนปลอดภาษี ยกเลิกกฏหมายแรงงานที่บังคับให้มีสัญญาต้องจ่ายค่าจ้างในอัตราที่พอเพียงกับค่าครองชีพ

เนโอมี่แสดงความกังวลว่าในกรณีของเฮติก็น่าจะเป็นไปในทำนองเดียวกันและใช้เวลาไม่เกิน ๒๔ ชั่วโมงด้วยซ้ำ ในขณะที่เนโอมี่ได้ออกมาโจมตีแผนงานของ Heritage Foundation ๆ ได้นำข้อความที่เนโอมี่กล่าวอ้างเมื่อสักครู่ออกไปแล้วแต่สิ่งที่จะได้อ่านตอนนี้ คือ บทความที่น้ำเสียงอ่อนลงไปอีกหน่อย คือ “Things to Remember While Helping Haiti” อย่างไรก็ตามยังมีเนื้อหาที่ออกไปทางเดียวกันอย่างเช่นมีประโยคที่ว่า “(จำเป็นต้องมี)การปฏิรูประยะยาวสำหรับประชาธิปไตยและระบบเศรษฐกิจในเฮติที่ยังล้าหลังอยู่มาก”

เนโอมี่กล่าวต่อ “เราต้องมั่นใจว่าความช่วยเหลือที่ให้กับเฮติเป็นความช่วยเหลือแบบให้เปล่ามิใช่เงินกู้ นี้เป็นสิ่งสำคัญมาก เฮติมีหนี้มหึมาอยู่แล้ว นี้เป็นความหายนะซึ่งแน่นอนส่วนหนึ่งเรารับรู้ว่าเป็นผลพวงธรรมชาติ คือแผ่นดินไหว แต่อีกส่วนหนึ่งเป็นการสร้างขึ้น คือความยากจนที่รัฐบาลตะวันตกเป็นผู้สร้างขึ้น ความยากจนมันทำให้วิกฤติธรรมชาติแผลงฤทธิ์ได้รุนแรงมากขึ้น ในกรณีของเฮติเราจะเห็นว่าบ้านที่สร้างขึ้นบนพื้นที่มีการกัดเซาะของดินอย่างรุนแรง เมื่อเกิดเหตุการณ์อย่างนี้บ้านก็พังลงได้ง่าย แต่เพราะความจนทำให้คนต้องเป็นอย่างนี้

แต่เราต้องแน่ใจว่าโศกนาฏกรรมส่วนที่เป็นธรรมชาติจะไม่ถูกใช้เป็นเครื่องมือเพื่อสร้างหนี้ให้กับเฮติเลวร้ายกว่านี้อีก และอีกประการหนึ่งจะต้องไม่เปิดโอกาสให้บรรษัทใหญ่เข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ นี้มิใช่ทฤษฎีสมรู้ร่วมคิด (conspiracy theory) แต่บรรษัทพวกนี้ทำอย่างนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกกับที่อื่น ๆ

Keywords: Haiti, Haiti’s Earthquake, Shock Doctrine Disaster Capitalism, Natural Disaster, Earthquake, Conspiracy Theory, Naomi Klein, Hurricane Katrina, Heritage Foundation